نقش عبادت در بهداشت روانی

با عبادت انسان همواره به یاد خداوند است و در همه کار به او توکل می‌‏کند. با یاد خداوند قلبها آرامش می‏‌یابد یا و عبادت خدا، تاثیر مثبت بر بهداشت روانی می‏‌گذارد، چرا که فردی که عبادت می‏‌کند در زمان مواجهه با مسایل زندگی از بهترین یاری گر یعنی خداوند بزرگ که منبع بی نهایت رحمت است و کسی برتر از او نیست کمک می‏‌طلبد. او بهترین یار است و از احوال بندگانش آگاه است. یاد پروردگار در هر کاری به آن کار معنویت می‏‌بخشد و معنویت آرامش را به همراه می‏‌آورد. انسان با عبادت فردی تسلط بر خواهش های نفسانی را می‌‏آموزد. غلبه بر نفس خود راه بزرگ غلبه بر بسیاری از مشکل‏ها است. انجام دادن عبادت های جمعی نیز به همبستگی اجتماعی استحکام می‌‏بخشد. بنابراین عبادت های فردی و جمعی تاثیر زیادی بر از بین بردن استرس یا همان فشار روانی می‌‏گذارد. آن چه ذکر آن ضرورت دارد آن است که عبادت مؤمن فقط برای رها شدن از مشکل‏ها نیست بلکه چون عبادت را می‏‌داند و خداوند را شایسته نیایش می‌‏شناسد او را می‏‌پرستد و در پرتو این پرستش به آرامش می‏‌رسد.
از جلوه های زیبای عبادت دعا است. دعا وسیله ارتباط مستقیم ما با خداوند است. انسان به وسیله دعا نیازهای خود را بدون احساس سرزنش یا مورد قضاوت واقع شدن با خدا مطرح می‏‌کند.
آن هم با زبان خود و با گویش خود و با احساس خود. یعنی در دعا کردن نیاز به زبان خاصی نیست. نیاز به مکان خاصی نیست انسان می‌‏تواند در هر لحظه و در هر مکان خدای را بخواند و با او ارتباط برقرار کند. با او که بر همه چیز داناست و بر هر کاری توانا. «دیل کارنگی» معتقد است که بر اثر دعا و نیایش این احساس به ما دست می‌‏دهد که شریک غمی پیدا کرده ایم و تنها نیستیم. باور این که: «در کنار من بهترین یاور و شریک غم است» انسان را از اضطراب و نگرانی دور می‏‌کند. نکته بسیار مهمی که ذکر آن در اینجا ضرورت دارد این است که رفتن به مکان های مذهبی مثل مساجد و زیارت گاه‏ها و عبادت در این گونه مکان‏ها تاثیر به سزایی بر کسب آرامش و بهداشت روانی دارد. اگر می‏‌خواهید خود و فرزندانتان روح مذهبی داشته باشید از انس با اماکن مذهبی غافل نشوید یاد پروردگار در هر کاری به آن معنویت می‏‌بخشد و این معنویت است که آرامش را به ارمغان می‌‏آورد زیارت خود از جلوه های زیبای عبادت است. مؤمن با زیارت ضمن توجه به خداوند سبحان و استغفار و توبه به مقام والای پیشوایان دین احترام می‏‌گذارد و سعی می‏کند زندگی آنان را الگوی خویش قرار دهد. چرا که آنان با چنین زندگی سرشار از معنویت به آرامش رسیده اند. مؤمن در تمام آموزش رضای خدا را در نظر می‏‌گیرد و به قول استاد شهید مرتضی مطهری در اسلام هر کاری را که انسان برای خداوند انجام دهد عبادت است.
دانستنیهای زندگی/ گردآورنده: حسین غزالی اصفهانی
مشخصات نشر: اصفهان: مرکز تحقیقات رایانه ای قائمیه اصفهان‏، ۱۳87. ص79

ده کلید طلایی موفقیت

1- کینه و نفرت مسموم و عفو و بخشش همانند پاد زهری است که روح را درمان می‏‌کند.
2- طرز فکر خود را عوض، و به خدا توکل کنید.
3- مردم را به چشم دوست ببینید نه دشمن. زندگی با چنین احساسی، شیرین تر و لذت بخش تر است.
4- به ضمیر نا هوشیار خود تلقین کنید که از عهده انجام هر کاری بر می‏‌آیید.
5- ایمان بیاورید که زندگی شما سرشار از شادی و امید است.
6- ترس را از وجودتان برانید و جای آن را با امید و آرزوهای شیرین عوض کنید و تسلیم افکار موهوم و پست نشوید.
7- هر بلایی که به سرمان می‏‌آید، به دست خودمان است. پس در انتخاب اهداف و عملکرد تان دقت بیشتری داشته باشید.
8- هر انسانی در وجودش عامل شفا بخش هستی نهفته است. هر گونه ترس و اضطراب را از خود برانید تا نیروی هستی هر درد و مرضی را از خود و وجودتان پاک کند.
9- با تفکر درباره آفرینش، عقده حقارت و احساس خود کم بینی را در خودتان از بین ببرید.
10- انسان بر پایه ایمان خود، هر چه می‏‌خواهد به دست می‏‌آورد. کافی است به موضوعی خوشایند فکر کنید، دیری نمی‏‌گذرد که نتایج آن را خواهید دید.


دانستنیهای زندگی/ واحد تحقیقات مرکز تحقیقات رایانه ای قائمیه اصفهان‏/گردآورنده: حسین غزالی اصفهانی
مشخصات نشر: اصفهان: مرکز تحقیقات رایانه ای قائمیه اصفهان‏، ۱۳87. ص39

10 رابطه که سرانجامی نخواهد داشت

1- رابطه ای که در آن بیش از آنچه به شما عشق می‏ورزند، عشق می‏ورزید.
در این رابطه هنگامی که فقط یکی از طرفین در اکثر اوقات از لحاظ روحی تعقیب کننده و دیگری تعقیب شونده می‏باشد. سالم نبودن و از تعادل خارج شده و محکوم به شکست خواهد شد.
2- رابطه که در آن بیش از آنچه که شما عشق می‏ورزید، به شما عشق بورزند.
در چنین رابطه ای که قلبتان را به طور کامل در طبق اخلاص نگذاشته اید، هیچ گاه احساس رضایت نخواهید
داشت.
3- رابطه ای که در آن شیفته توانایی های بالقوه نامزد. همسر خود می‏باشید.
داشتن یک رابطه سالم با همسرتان به معنی عشق ورزیدن به او به خاطر کسی که هست، می‏باشد. نه عشق ورزیدن به او علی رغم کسی که هست و یا به امید کسی خواهد بود.
4- رابطه ای که در آن ماموریت نجات همسرتان را به عهده دارید.
معتادین به نجات دیگران نه از آن رو که با همسرشان تفاهم دارند، بلکه به این دلیل که احساس می‏کنند مجبورند به او کمک کنند، به روابط وارد می‏شوند. کسانی که ماموریت نجات دیگران را به عهده دارند، غالبا حس ترحم را با عشق اشتباه می‏گیرند.
5- رابطه که در آن به نامزد، همسرتان به عنوان یک الگو و آموزگار چشم دوخته اید.
وقتی عاشق کسی می‏شوید که الگوی شما ست، مشکل است رابطه ای طبیعی داشته باشید. ممکن است رفتار یا گفتارهایتان به گونه ای باشد که گویی برابرید، اما ذهنتان برای او مرتبه و مقام افزوده ای قائل باشید که این به نوبه خود هر گونه احساس اختیار و قدرت را از شما سلب می‏کند.
6- رابطه ای که در آن به دلایل بیرونی شیفته نامزد، همسر خود شده اید.
هر گاه شیفته یک ویژگی شخصیتی در ابعاد و صورت های مختلف کسی شدید از خود بپرسید اگر این فرد ویژگی را نداشت آیا همچنان برایم جذاب بود و می‏خواستم با او ازدواج کنم؟
7- رابطه می‏تواند بسیار فریبنده باشد، مخصوصا همگامی که همان یک زمینه ای که در آن تفاهم برخوردار هستید برای شما اهمیت زیادی داشته باشد و به راحتی آن را با پیوندی عاشقانه و قوی اشتباه بگیرید.
8- رابطه ای که در آن نامزد، همسر را از روی سرکشی و عصیان انتخاب می‏کنید.
گاهی افراد کسانی را برای ازدواج انتخاب می‏کنند که خصوصیات شخصیتی آنها متضاد کامل با آنچه که مورد نظر والدینشان می‏باشد در این صورت این امکان وجود دارد که از رابطه خود به عنوان روشی به منظور سرپیچی و عصیان در مقابل والدین خود استفاده می‏کنید، نه از آن رو که فرد مناسب را یافته اید …
9- رابطه ای که در آن نامزد، همسر را به عنوان عکس العملی در قبال نامزد. همسر قبلی خود انتخاب کرده اید.
در این رابطه شما فردی را انتخاب می‏کنید که در او فقط به دنبال آن دسته از ویژگی هایی هستید که رابطه قبلی تان فاقد آنها بوده است.
10- رابطه ای که در آن نامزد، همسرتان از نظر روحی و عاطفی در دسترس شما نیست.
این نوع رابطه روابطی را در بر می‏گیرد که نامزد، همسر از نظر عاطفی و روانی با کسی دیگر درگیر است و به طور کامل نتوانسته است درگیری عاطفی خود را با شخصی سوم حل کند.


دانستنیهای زندگی: حسین غزالی اصفهانی -  اصفهان: مرکز تحقیقات رایانه ای قائمیه اصفهان‏، ص37. ۱۳87.


 

خواص طبی نماز

برخی از کارشناسان معتقدند نماز خواندن تنها غذای روح انسان نیست، بلکه جسم انسانها را نیز تقویت می‏ کند و آنها را در مبارزه با مشکلات روزمره یاری می ‏دهد. وقتی چشمها در حالت نماز ثابت می‏ ماند جریان فکر هم خود به خود آرام شده و در نتیجه تمرکز فکر افزایش می ‏یابد. ثابت ماندن چشم باعث بهبود ضعف و نواقصی مانند نزدیک بینی می‏ شود و به لحاظ روانی این حالت باعث افزایش مقاومت عصبی فرد شده و بی خوابی و افکار نا آرام را از انسان دور می ‏کند.
ایستادن در حالت نماز باعث تقویت حالت تعادلی بدن شده و قسمت مرکزی مخچه که محل کنترل اعمال و حرکات ارادی است را تقویت می‏ کند و این عمل باعث می ‏شود فرد با صرف کمترین نیرو و انرژی به انجام صحیح حرکات بعدی بپردازد. نماز قسمت فوقانی بدن را پرورش داده و ستون مهره‏ ها را تقویت کرده و آن را در حالت مستقیم نگاه می‏ دارد. تقویت احشاء و ماهیچه های شکم، حفظ سلامت دستگاه گوارش و رفع یبوست مزمن سوء هاضمه و بی اشتهایی از دیگر خواص نماز خواندن و رکوع در نماز است.
کارشناسان می‏ گویند در حالت رکوع ماهیچه های اطراف ستون مهره‏ ها منبسط می‏ شود که در متعادل و آرام کردن سمپاتیک موثر است.
مدت زمان خواندن ذکر رکوع نیز باعث تقویت عضلات صورت و گردن ساق پا و رانها می‏ شود و به این ترتیب به جریان خون در قسمتهای مختلف بدن سرعت می ‏بخشد.
تنظیم متابولیسم بدن فراهم نمودن زمینه از بین رفتن اکثر بیماری‏ها از بدن، کمک به افزایش حالت استواری و استحکام مغز و بهبود ناراحتی های دستگاه تولید مثل و نارسایی های تخمدان از دیگر خواص رکوع در نماز است.
سجده نیز ستون مهره های بدن را تقویت کرده و دردهای سیاتیک را آرام می‏ کند. سجده علاوه بر از بین بردن یبوست و سوء هاضمه، پرده دیافراگم را تقویت کرده و به دفع مواد زاید بدن به دلیل فشرده شدن منطقه شکمی کمک می‏ کند.
سجده همچنین باعث افزایش جریان خون در سر شده که این امر با تغذیه این غدد باعث حفظ شادابی، زیبایی و طراوت پوست می ‏شود.
حالات سجده به واسطه باز شدن مهره‏ها از یکدیگر باعث کشیده شدن اعصابی که قسمتهای مختلف بدن را به مغز وصل می ‏کند، شده و این اعصاب را در یک حالت تعادلی قرار می‏ دهد که برای سلامت انسان بسیار حائز اهمیت است.
سجده باعث آسودگی و آرامش در فرد شده و عصبانیت را تسکین می ‏دهد. استحکام بخشیدن و تقویت عضلات پاها و ران ها، کمک به نفخ معده و روده، بهبود فتق، از خواص نشستن بعد نماز است.
روشن است که نماز فلسفی خاص خود را دارد که معراج مؤمن و مایه ی قرب به حق است و آن را باید فقط برای خداوند تعالی خواند و نه به انگیزه فواید و آثاری از این دست، ولی آگاهی از این دست نظرات علمی نیز می‏ تواند برای برخی مفید باشد.
دانستني های زندگي - حسین غزالی اصفهانی - اصفهان: مرکز تحقیقات رایانه ای قائمیه اصفهان‏، ص33. ۱۳87.



راهکارهای مقابله با بی خوابی

بدن انسان برای آن که بتواند عملکرد بهتر و سازنده تری داشته باشد به استراحت نیاز دارد تا بتواند با استراحت قسمتهای مختلف بدن انرژی از دست رفته را باز یابد. فرآیندی است که در آن بدن فرصت می ‏یابد تا استراحت کند. اما عده ای هستند که نمی‏ توانند به راحتی به خواب بروند و در اصطلاح دچار بی خوابی هستند.


1- تا قبل از آنکه خوابتان نگرفته به رختخواب نروید.
هرگاه به رختخواب می ‏روید و تا 20 دقیقه بعد از خواب نرفتید از رختخواب برخیزید و سعی کنید کاری انجام دهید تا خوابتان بگیرد و سپس بار دیگر به رختخواب بروید.


2- محیط اتاق خواب ساکت و تاریک باشد.
استفاده از چشم بند و گوشی به شما کمک می کند که از نور و صدای محیط اطراف در امان باشید زیرا وجود نود و صدای یکی از عوامل محرک برای بی خوابی است.


3- در هنگام شب غذای سبک بخورید.
خوردن غذای سبک به شما کمک می‏ کند تا راحت‏تر به خواب بروید زیرا زمانی که شما با شکمی پر از مواد غذایی به رختخواب می ‏روید احتمال به خواب رفتن شما به شدت پایین می‏ آید. پس سبک غذا بخورید.


4- تختخواب تنها محل استراحت می‏ باشد.
بعضی ‏ها عادت دارند که روی تخت خود مطالعه کنند و یا این که به تماشای تلوزیون بنشینند و یا حتی در روی تخت غذا بخورند اما انجام این امور کاری است که به خواب شما لطمه می‏زند زیرا زمانی که تصمیم دارید شب هنگام در رختخواب خود استراحت کنید در ذهن شما تختخواب به عنوان یک محل برای خواب و استراحت است تداعی نمی ‏کند و این باعث بی خوابی می‏ شود زیرا مغز هیچ تفاوتی میان تختخواب و میز تحریر شما قائل نمی‏ شود.


5- انجام حرکات ورزشی
سعی کنید در اواخر بعد از ظهر و یا عصر به طور مرتب حرکات ورزشی و نرمشی انجام دهید تا انرژی بدن تخلیه شود و این عمل به شما در داشتن یک خواب راحت کمک می‏ کند.


6- استفاده از ملحفه و لباس خواب نخی
سایش پارچه های مصنوعی بر روی یکدیگر ایجاد میدان الکترو مغناطیسی می‏ کند و این باعث اختلال در الگوی خواب شما می‏ شود.
همچنین همیشه سعی کنید رختخواب شما از وسایل برقی 3 متر فاصله داشته باشد.


7- حمام کردن قبل از خوابیدن.
قرار گرفتن در وان آب بیشتر از دوش گرفتن آرام بخش است. پس قبل از خواب به مدت 15 دقیقه در وان آبی که درجه حرارت آن اندکی از درجه حرارت بدنتان داغتر است قرار بگیرید. این عمل باعث تعریق و سست شدن بدن شما می‏ شود.


8- از تماشا و مطالعه هیجان آور خودداری کنید.
تماشای فیلمهای هیجان آور و خواندن کتابهای پلیسی و جنایی می‏ تواند شما را دچار بی خوابی کند. پس چند ساعت قبل از خواب از انجام این کارها خودداری کنید.


9- عدم مصرف کافئین
قهوه سرشار از کافئین است. پس به یاد داشته باشید از موادی نظیر قهوه و شکلات قبل از خواب جلوگیری کنید.


10- به اتفاقات خوب فکر کنید.
سعی کنید در هنگام خواب به رویدادها و اتفاق های خوشایندی که روز برای شما اتفاق افتاده است فکر کنید و ذهن خود را از وقایع تلخ و اضطراب آور دور نمایید.

 

 

دانستنیهای زندگی، گردآورنده: حسین غزالی اصفهانی، نشر: اصفهان: مرکز تحقیقات رایانه ای قائمیه اصفهان‏، ص23، ۱۳87.






1 3